Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Τσαϊκόφσκι - Εισαγωγή 1812, Έργο 49

Η Εισαγωγή 1812 του Τσαϊκόφσκι εκφράζει το εθνικιστικό πνεύμα της Ρωσίας για τη μεγαλειώδη νίκη των Ρώσων κατά του Ναπολέοντα.


Το 1880, την εποχή που έγραφε τη γοητευτική Σερενάτα για Έγχορδα, ο Τσαϊκόφσκι ανέλαβε να συνθέσει μια "τελετουργική εισαγωγή" για μια έκθεση βιομηχανικής τέχνης στη Μόσχα. Ως θέμα της εισαγωγής του επέλεξε την Εκστρατεία του Ναπολέοντα στη Ρωσία, που τελείωσε με τη μεγαλειώδη νίκη των Ρώσων. Αρχικά ο συνθέτης προόριζε την εισαγωγή για υπαίθρια εκτέλεση και θεώρησε ότι πρέπει να είναι "πολύ δυνατή και θορυβώδης". Έκτοτε η εισαγωγή έγινε το γνωστότερο και δημοφιλέστερο συναυλιακό έργο του.

Το έργο πρόκειται για μια εισαγωγή κοντσέρτου, δηλαδή για ένα αυτοτελές έργο ορχηστρικής μουσικής και όχι για μια εισαγωγή όπερας ή κάποιου εκτενέστερου έργου. Το έργο περιγράφει την εισβολή των στρατευμάτων του Ναπολέοντα στη Ρωσία το 1812, την υποχώρηση και την ήττα τους, το χειμώνα του ίδιου χρόνου. Παρά τις αμφιβολίες του συνθέτη για τη μουσική, είναι βέβαιο ότι πρόκειται για ένα πολύ επιτυχημένο επετειακό έργο.

Αρχίζει απαλά και τελετουργικά με τα έγχορδα που παίζουν τη μελωδία ενός παλιού ρωσικού ύμνου. Σύντομα η μουσική αποκτάει ρυθμικό χαρακτήρα, καθώς τα στρατεύματα του Ναπολέοντα προωθούνται στη Ρωσία. Ο Τσαϊκόφσκι απεικονίζει τα αντιμαχόμενα στρατεύματα χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από τον γαλλικό εθνικό ύμνο (Μασσαλιώτιδα) και από διάφορες ρωσικές παραδοσιακές μελωδίες.

Το πνεύμα της Μητέρας Ρωσίας

Αλλά ένα άλλο θέμα που παίζουν ψηλά τα βιολιά, επικαλείται το ακατάβλητο πνεύμα της Μητέρας Ρωσίας. Ο ήχος του κανονιού και η κλαγγή των κυμβάλων θυμίζουν τη μάχη του Μποροντίνο, κοντά στη Μόσχα (οι Γάλλοι έφτασαν στη Μόσχα, αλλά σύντομα υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν εξαιτίας της καταστροφής που υπέστησαν από τον τρομερό ρωσικό χειμώνα).

Η εισαγωγή υμνεί την τελική ρωσική νίκη με μουσικές κανονιές και μια χαρούμενη κωδωνοκρουσία, ενώ τα χάλκινα πνευστά αναγγέλλουν θριαμβικά το θέμα του ρωσικού εθνικού ύμνου.


Σχόλια