Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Μπερλιόζ - Ονειροπόληση και Καπρίτσιο για βιολί και ορχήστρα (Reverie et Caprice), Έργο 8

To σύντομο αυτό έργο προέρχεται από μια άρια της Α΄Πράξης της όπερας του συνθέτη Benvenuto Cellini. H άρια αντικαταστάθηκε και για να μη σπαταλήσει τη μουσική του, ο συνθέτης έπλασε το έργο το 1841 για τον βιολονίστα Αλεξάντρ Αρτό, που το πρωτοερμήνευσε σε μια συναυλία στο Παρίσι. Επανερμηνεύτηκε κατόπιν στην Λειψία από τον Φέρντιναντ Νταβίντ, εξάρχοντα τότε της ορχήστρας, μαζί με την Φανταστική Συμφωνία και δύο εισαγωγές του Μπερλιόζ.

Σημείωση στην παρτιτούρα που δηλώνει ότι η μουσική αναπαριστά μια "διάχυτη φωταψία", προστέθηκε μετά το θάνατο του συνθέτη. Φαίνεται πάντως ότι πρόθεση του Μπερλιόζ ήταν να αποδώσει μουσικά το ονειρικό πνεύμα του "ονειροπολήματος" σε αντιπαραβολή με το άστατο πνεύμα του "καπρίτσιου".

Το έργο αυτό αποτελεί μια ρομαντική σύνθεση και παράλληλα ένα μεγαλειώδες δείγμα του τρόπου με τον οποίο ο Μπερλιόζ χρησιμοποιεί τη δραματική σύγκρουση ανάμεσα στο σολίστ και την ορχήστρα, ώστε να δημιουργήσει ένταση και να διεγείρει συναισθηματικά τον ακροατή του.

- Adagio
- Allegro vivace

Το Ονειροπόληση και Καπρίτσιο αρχίζει με την ορχήστρα αλλά σύντομα κυριαρχεί το βιολί με ένα όμορφο, θλιμμένο θέμα, που το ακολουθεί ένα γρηγορότερο μέρος. Εδώ, το άστατο καπρίτσιο, δοσμένο εύστροφα, μοιάζει να προσπαθεί απρόθυμα να διασκορπίσει τη μελαγχολική διάθεση της ρέμβης. Το καπρίτσιο επιστρέφει σε ένα αργόρυθμο τμήμα, αλλά μια ακόμη αλλαγή του ρυθμού ανοίγει το δρόμο για μια ζωηρότερη μουσική. Έπειτα, μετά από μια εκθαμβωτική επίδειξη του βιολιού, το θέμα του καπρίτσιου ολοκληρώνει θριαμβικά.



Σχόλια