Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Βιβάλντι - "Χειμώνας", Κοντσέρτο για βιολί σε Φα ελάσσονα, Έργο 8 αρ.4

Πίνακας του Nicolas Poussin με σκοτεινά χρώματα και απογυμνωμένα  τοπία.
Ο Χειμώνας όπως τον απέδωσε ο Γάλλος ζωγράφος Nicolas Poussin.

Μέρη:

I. Allegro non molto

Ξεπάγιασμα και τρεμούλα στο παγερό χιόνι.
Ο βοριάς με μανία ουρλιάζει,
περπατάει κανείς τουρτουρίζοντας βήμα-βήμα
ενώ τα δόντια χτυπούν από το κρύο.

H αρχή του εναρκτήριου Allegro υποβάλλει το "παγωμένο χιόνι" και το "παγερό κρύο" του ποιήματος του Βιβάλντι. Όταν αρχίζει ο σολίστ, ακούγεται σαν τον παγερό άνεμο. Τα τρέμολο των εγχόρδων απεικονίζουν ανθρώπους που τρέμουν από το κρύο και χτυπούν τα πόδια στη γη για να ζεσταθούν.

II. Largo

Τι ευτυχία, τι ευχαρίστηση να περνά τη μέρα
κοντά στη φωτιά, ενώ η βροχή έξω μουσκεύει τα πάντα.

Το Largo που ακολουθεί είναι ακόμη μια μακριά μελωδία για το σολίστ, με συνοδεία pizzicato, που υπονοεί τη ζεστασιά και τη θαλπωρή δίπλα στο τζάκι.

III. Allegro

Διστακτικά βήματα στον πάγο, αγωνία για το γλίστρημα.
Αν βιαστείς σωριάζεσαι.
Κι όμως ξανά πάλι βιασύνη, ώσπου...
Ο πάγος διαλύεται, σπάνει...
Μπορείς πια να βγεις από το απομονωμένο μέσα στα χιόνια σπίτι...
Σιρόκος...
Μάχη του βοριά και όλων των ανέμων...
Έτσι είναι ο χειμώνας κι όμως τι χαρά μας δίνει...

Η δραστηριότητα του σολίστ συνεχίζεται και στο τελικό Allegro, καθώς οι άνθρωποι προσπαθούν να βαδίσουν και μερικές φορές γλιστρούν στον πάγο. Γρήγορα σολιστικά μέρη θυμίζουν τον παγωμένο άνεμο και το σθεναρό τρέμολο οδηγεί σε ένα δραματικό τέλος.



Σχόλια