Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Μότσαρτ - Μικρή νυχτερινή μουσική (Eine Kleine Nachtmusik), Κ525

Πίνακας με τη νυχτερινή Βιέννη την εποχή του Μότσαρτ
Η Μικρή Νυχτερινή Μουσική γράφτηκε για να παίζεται το βράδυ, όταν το σκοτάδι απάλυνε
τα βάσανα της μέρας....


- Allegro- Romanza - Andante
- Menuetto - Allegretto
- Rondo - Allegro


Η σερενάτα αυτή που γράφτηκε για κουαρτέτο εγχόρδων και κοντραμπάσο, ολοκληρώθηκε στις 10 Αυγούστου του 1787, τη χρονιά που ο Μότσαρτ διορίστηκε αυλικός μουσικός. Τη συνέθεσε ως ψυχαγωγικό έργο και ειδικότερα ως έργο για μετά το δείπνο, όπως άλλωστε υπονοεί και η ονομασία "Μικρή Νυχτερινή Μουσική". Αρχικά υπήρχαν πέντε μέρη, αλλά το ένα, το δεύτερο, έχει χαθεί. Προφανώς το αφαίρεσε ο ίδιος ο Μότσαρτ πριν από τη δημοσίευση.

Το κομμάτι αυτό αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα συναισθηματικής γαλήνης και ελαφράδας, που χαρακτηρίζει άλλωστε πολλά έργα του Μότσαρτ. Γράφτηκε ως βραδινό ψυχαγωγικό έργο με καταπραϋντικό χαρακτήρα και γι΄αυτό αποφεύγει την έκπληξη των ηχηρών εκρήξεων της μουσικής.

Το Allegro ξεκινά με μια φανφάρα εγχόρδων που οδηγεί αμέσως σε μια ρέουσα μελωδία του βιολιού. Μια σύντομη παύση προετοιμάζει το έδαφος για το ευγενικότερο δεύτερο θέμα. Η εναρκτήρια μουσική επαναλαμβάνεται και η φανφάρα επιστρέφει, οδηγώντας τη μουσική σε ένα διαφορετικό και παράξενο τόνο. Αυτό δεν διαρκεί εντούτοις πολύ και η εναρκτήρια μουσική επιστρέφει στον γνωστό τόνο.


Ο τίτλος του δεύτερου μέρους, Romanza, υποδηλώνει αμέσως τη χαλαρή δομή του κομματιού. Τα έγχορδα εισάγουν την εναρκτήρια μελωδία και έπειτα μια νέα ιδέα εισάγεται, που αναγγέλλεται από τέσσερις νότες στακάτο. Μετά την επιστροφή στην πρώτη μελωδία, μια ξαφνική μεταβολή της διάθεσης εισάγει ένα ντουέτο ανάμεσα στο βιολί και το τσέλο και εδώ εμφανίζεται μια αγωνιώδης μελωδία. Η εναρκτήρια μουσική επιστρέφει μια ακόμη φορά και οδηγεί το κομμάτι σε μια ήσυχη κατάληξη.


Το επιβλητικό Menuetto e trio προσφέρει μια πλήρη αντίθεση. Το πρώτο βιολί καθοδηγεί σε όλη τη διάρκεια και η μουσική ρέει καθώς το τσέλο και το κοντραμπάσο ακολουθούν τις μελωδίες.


Τα βιολιά αρχίζουν το τελικό, γρήγορο μέρος, το Rondo allegro, με ένα θέμα παρόμοιο με τη φανφάρα του πρώτου μέρους. Μια δεύτερη μελωδία που αποτελείται από ξεχωριστές νότες με ένα άνετο δεύτερο μέρος διακρίνεται και εμφανίζεται ένα ευδιάκριτο αίσθημα απροσδόκητου. Αλλά γρήγορα, αναγνωρίσιμες μελωδίες επιστρέφουν και στα τελικά μέτρα οι μελωδίες μοιράζονται σε όλα τα όργανα.



Σχόλια