Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Ντεμπισί - εισαγωγή

Ο Κλοντ Ντεμπισί σε πορτρέτο του Raphael Schwartz.

Ο Κλοντ Ντεμπισί αποτελεί μιαν ιδιαίτερη περίπτωση μουσικού καινοτόμου. Με το λυρικό του δράμα "Πελλέας και Μελισσάνθη" λευτερώθηκε από τους νόμους της τονικότητας και δημιούργησε τις προϋποθέσεις μιας καινούριας μουσικής γλώσσας. Πρώτος αυτός μετάλλαξε τη ζωγραφική υπόσταση του ιμπρεσσιονισμού σε μουσική.

Σαν ένας καλός ζωγράφος της μουσικής ενδιαφέρθηκε κυρίως για τη χρωματική έκφραση και την έκταση των ήχων και πρόβαλλε μέσω αυτών, διαθέσεις και ψυχικές εντυπώσεις, οι οποίες προκαλούνται από εικόνες και φυσικά φαινόμενα.

Αφουγκραζόταν τους ρυθμούς, τη "μουσική" της φύσης και προσπάθησε - και πέτυχε - να την αναπλάσει προτείνοντας "μουσική για το αυτί και όχι για το χαρτί". Τόλμησε και βεβαίως νίκησε.

Χωρίς να είναι δογματικός πειραματίστηκε αναδιατάσσοντας τις μέχρι την εποχή του επικρατούσες αρχές της αισθητικής και της τέχνης και διαμόρφωσε έναν νέο τρόπο έκφρασης διακριτικά αισθησιακό και αποφορτισμένο από τις συναισθηματικές εντάσεις και τις αλλεπάλληλες εκρήξεις του ώριμου μα και κουρασμένου συνάμα ρομαντισμού που διέτρεχε το τέλος του 19ου αιώνα. Αρνήθηκε τις καθιερωμένες φόρμες, τα επαναλαμβανόμενα ηχητικά σχήματα και τις συμβατικές αναπτύξεις κραυγάζοντας σε κάθε μέτρο της ποιητικής του, το δικαίωμα στη διαφορά.

Η μουσική την οποία συνέθεσε ο Κλοντ Ντεμπισί διαθέτει τα χαρακτηριστικά ενός αέναου νωχελικού ονειροπολήματος. Ευεργετημένη με μια απαράμιλλη ενορχηστρωτική τεχνική, μια υποδειγματική ισορροπία και μια αρμονική τόλμη πλήρως απαλλαγμένη από τα δεσμά του ακαδημαϊσμού, διέγραψε τη δική της φωτεινή πορεία και παρά τις όσες και όποιες αρχικές αμφισβητήσεις ανεδείχθη σε μουσική μήτρα για πολλές από τις κατοπινές ομότεχνες εκφράσεις τού 20ου αιώνα.

(Γιώργος Β. Μονεμβασίτης)

Σχόλια