Η βιόλα

Η βιόλα μερικές φορές θεωρείται ο φτωχός συγγενής της οικογένειας των εγχόρδων, χωρίς αυτό να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα: το κοντραμπάσο έχει τη θέση του παππού της ορχήστρας, το βιολί την οδηγεί και το τσέλο χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας του όμορφου, μειλίχιου τόνου του. Αλλά η βιόλα, θαμμένη μέσα στα έγχορδα έχει σπανίως την ευκαιρία να λάμψει ως σόλο όργανο. Η βιόλα είναι μόνο κατά το ένα έβδομο μεγαλύτερη από το βιολί. Εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθος της είναι εντελώς όμοια με αυτό. Το δοξάρι της βιόλας είναι κι αυτό λίγο μεγαλύτερο από του βιολιού. Οι χορδές της βιόλας ξεκινούν από Ντο που είναι μία οκτάβα χαμηλότερα από το μέσο Ντο και κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης (Ντο, Σολ, Ρε και Λα). Οι ανοικτές χορδές αναπαράγουν ακριβώς την έκταση του τσέλου αλλά μία οκτάβα ψηλότερα. Το όνομα «βιόλα» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την βιόλα ντα γκάμπα, ένα όργανο που κρατιόταν ανάμεσα στα πόδια. Αλλά ήταν η βιόλα ντα μπράτσο ο αληθινός πρόγονος του βιολιού και της

Τέλεμαν - εισαγωγή


Στην εποχή του ο Γερμανός συνθέτης Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν ήταν δημοφιλέστερος ακόμη και από τον συντοπίτη και σύγχρονό του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Σε αυτόν μάλιστα προτάθηκε η θέση του κάντορα στην εκκλησία του Αγ.Θωμά της Λειψίας και μόνο η άρνησή του - πλειοδότησε το Αμβούργο για να τον κρατήσει κοντά του - είχε σαν αποτέλεσμα την πρόσληψη του Μπαχ.

Η μουσική μπαρόκ ανακάλυψε στον Τέλεμαν ένα γνήσιο, εμπνευσμένο, αδέσμευτο και ολοκληρωμένο συνθέτη. Η ικανότητά του να συνδιαλέγεται δημιουργικά με κάθε είδος μουσικής έκφρασης ήταν πραγματικά αξιοζήλευτη. Κοσμική και θρησκευτική, οργανική και φωνητική μουσική δεν είχαν γι΄αυτόν μυστικά. Μαρτυρία αναμφισβήτητη αποτελούν τα έργα του, αυτά τα οποία διασώθηκαν. Προκαλούν τον άμεσο θαυμασμό τόσο με την ποικιλία του ύφους τους όσο και με την ποσότητά τους.

Συνέθεσε χίλιες επτακόσιες περίπου Καντάτες, εξακόσιες εισαγωγές "γαλλικού" ή "ιταλικού" ύφους, πολυάριθμες όπερες - σαράντα μόνο για την Όπερα του Αμβούργου - και πλήθος άλλων εξαιρετικά παραγωγικός υπήρξε και πρωτοπόρος στην προσπάθεια απεξάρτησης των μουσουργών από τις αυλές και τους πάτρωνες.

Η μουσική του Τέλεμαν αμφισβητήθηκε έντονα ως στερούμενη ουσίας και περιεχομένου. Μα η μουσική δεν προορίζεται για τους λίγους. Και αναμφιβόλως η μουσική του Τέλεμαν γράφτηκε για όλους. Γοητευτική, αυθόρμητη, ευγενική, ανάλαφρη, συχνά χαριτωμένη, με ευρύτατο φάσμα χρωματικών και ρυθμικών διαθέσεων συνταιριάζει θαυμαστά τα χαρακτηριστικά του γαλλικού και ιταλικού ύφους που κυριαρχούσαν στα μέσα του 18ου αιώνα. Εκτός αυτών, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικούς προάγγελους του κλασικισμού.

(Γιώργος Β. Μονεμβασίτης)

Σχόλια